منو اصلی
  • شهادت امام هادی علیه السلام تسلیت
    شهادت امام هادی علیه السلام تسلیت

  • چهل سالگی انقلاب
    .

اوقات شرعی
ساعت
جمعه ٠٩ آبان ١٣٩٩
اخبار > مادر آفتاب
 


  چاپ        ارسال به دوست

مادر آفتاب

مادر آفتاب

اطلاعات تاريخى از آرمان ها و اخلاق و رفتار مادر پيامبر(ص) اندك است.
آنچه در اين نوشتار آمده بر اساس اسناد محدودى است كه از مادر نور سخن‏ مى ‏گويد: زندگانى آمنه را مى‏ توان در چهار زمينه بررسى كرد:
ويژگي هاى خاندان وى
صفات والاى آمنه
ازدواج و درس هاى معرفت ‏افروز آن
تبار آمنه
آمنه دختر وهب بن ‏عبدمناف است و مادربزرگوارش «بره‏» دختر عبدالعزى (1) به شمار مى‏ آمد. اين دو بزرگوار در نسب‏ شريف به كلاب بن ‏مره بن‏ كعب بن‏ لوى مى ‏رسند و در واقع پدر و مادر آمنه دخترعمو و پسرعمو بوده، از خصلت هاى مشابه بهره مى ‏بردند.
خاندان «بنو زهره‏» همواره در افتخارهاى بزرگ قريش و حوادث پر شكوه مكه شريك ‏بوده و برگ هاى زرينى از تاريخ مكه به نام افتخارآفرين آنها مزين شده است.
عبدمناف، نياى سوم پيامبر اسلام، مغيره نام داشت و «قمر البطحاء» (2) خوانده ‏مى‏ شد. او در قلب مردم موقعيتى ويژه داشت. تاريخ ‏نگاران در باره‏اش چنين‏ مى‏ نويسند: «شعار او پرهيزگارى، دعوت به تقوا، خوش‏رفتارى با مردم و صله ‏رحم ‏بود. سقايت و ميهماندارى حجاج بيت‏ الله الحرام با فرزندان عبدمناف بود، و اين‏ منصب با شكوه تا زمان پيامبر به قوت خود باقى بود.» آمنه دختر «قمرالبطحاء» (ماه مكه) نه تنها زيبايى چهره بلكه ويژگي هايى چون پرهيزكارى،مردم ‏دارى و ... را نيز از پدر به ارث برده بود.
«بره‏»، مادر آمنه، نيز از خاندان شريف و بزرگوار «بنى‏كلاب‏» بوده. در نسب ‏با وهب بن‏ عبدمناف اشتراك دارد.
مادر بره، ام حبيبه نيز از همين نسب است. و از زيباترين جلوه «ارحام‏ مطهره‏» به شمار مى‏آيد.
ويژگي هاى والاى آمنه(س)
آنچه بيش از هر چيز آدمى را جاودانه مى‏ سازد، صفات نيك‏و اخلاق شايسته اوست. ويژگي هاى اخلاقى افراد نشان‏ دهنده عظمت‏ شخصيت آنان است.
برجسته ‏ترين اين صفات از زبان عبدالمطلب، پير بطحاء بيان مى‏شود.
عبدالمطلب، قبل از خواستگارى آمنه، نزد عبدالله، جوان برومند و زيباى‏ بنى‏ هاشم، آمد و چنين گفت:
«پسرم آمنه دخترى است از خويشان تو و در مكه مانند او دخترى نيست.» و سپس ‏فرمود:
«فوالله ما فى بنات اهل مكه مثلها لانها محتشمه فى نفسها طاهره مطهره عاقله‏دينه؛ (3) سوگند به عزت و جلال خداوند، كه در مكه دخترى مثل او (آمنه) نيست.
زيرا او با حيا و ادب است و نفسى پاكيزه دارد و عاقل و فهيم و دين‏ باور است.» بينش عميق و عفت و پاكى اين بانو چنان بود كه تاريخ چنين مى‏نويسد:
«او (آمنه) در آن روز، از نظر نسب و ازدواج، با فضيلت‏ ترين دختران قريش بود.» (4)
از صفات برجسته ديگر اين بانو ساده‏زيستى و دورى از جلوه ‏هاى مادى است.
به گونه ‏اى كه پيامبر اكرم(ص) مى‏ فرمايد:
«انما انا ابن امراءه من قريش تاكل القديد» (5) همانا من فرزند زنى از قريشم كه گوشت‏ خشكيده مى ‏خورد.
بخشى از صفات برجسته اين جاودانه مادر چنين است:
الف) دين ‏باورى (دينه)
پيامبر گرامى اسلام را «سيد الناس وديان العرب‏» مى ‏خواندند. على ابن‏ ابى‏ طالب(ع) را نيز با اين وصف ستوده ‏اند: «كان برخى دين را به معناى طاعت و گروهى به معناى هر آنچه با آن بندگى خدا مى‏ شود (7) ، مى‏ دانند. برخى از كوتاه ‏نظران كه با نگرش مادى به‏ مسايل پيرامون خود مى‏ نگرند، معتقدند كه:
«چون آمنه قبل از ظهور اسلام مى‏ زيسته نمى‏تواند مؤمن باشد و از زنان مشرك به ‏شمار مى ‏آيد.» اما مورخان و پژوهشگران شيعه بر اين باورند كه پدران و مادران‏ پيامبر ايمان داشتند. آنها براى اثبات اين مطلب به سخن پيامبر(ص) استناد كرده ‏اند كه مى‏ فرمايد: «لم يزل ينقلنى الله من اصلاب الشامخه الى الارحام‏المطهرات حتى اخرجنى الى عالمكم هذا و لم يدسننى دنس الجاهليه؛ (8) خداوند همواره مرا از پشت هاى پاك به رحم هاى پاك منتقل مى‏ ساخت تا اينكه به اين دنياى‏ شما آمدم و هرگز به افكار و ناپاكي هاى جاهليت آلوده نشدم.» از اين حديث ‏شريف، كه با عبارات مختلف بيان شده است، پاكى وجود آمنه و طهارت فكرى اوثابت مى‏ شود. بسيارى از دانشمندان اهل سنت ايمان آمنه را بيان كرده، براى‏اثبات اين امر از روايت زير استفاده كرده ‏اند:
«كعب الاحبار به معاويه گفت: من در هفتاد و دو كتاب خوانده‏ ام كه فرشتگان، جزبراى مريم و آمنه بنت وهب براى ولادت هيچ پيامبرى به زمين نيامدند و جز براى ‏مريم و آمنه، براى هيچ زنى حجاب هاى بهشتى را برپا نساختند.» (9) «واقدى‏» وگروهى از دانشمندان اهل سنت، پس از ذكر حديث فوق، مى ‏گويند: خداوند متعال‏ هرگز زن كافره را در برابر زن با ايمانى مانند مريم(ع) قرار نمى‏ دهد. اگرآمنه ايمان نداشت، هرگز مقامات مريم(ع) براى او به وجود نمى‏آمد. زيرا بي ن‏ايمان و كفر فاصله بسيار است و هرگز اين دو جمع نمى‏ شوند. (10) شيخ صدوق نيزدر «اعتقادات‏» خود مى‏ فرمايد: «اعتقادنا فى آباء النبى انهم مسلمون من آدم‏الى ابيه و اباطالب و كذا آمنه بنت وهب ام رسول الله(ص) (11) اعتقاد ما اين‏ است كه پدران پيامبر(ص) از آدم تا عبدالله و ابوطالب و همچنين آمنه، مادر پيامبر، مسلم بوده ‏اند.
امام صادق(ع) نيز مى ‏فرمايد:
جبرئيل بر پيامبر نازل شد و گفت:
«يا محمد ان الله جل جلاله يقرئك السلام و يقول انى قد حرمت النار على صلب‏انزلك و بطن حملك و حجر كفلك ...» (12) اى محمد(ص)، خداوند تعالى بر تو سلام ‏فرستاد و گفت: من آتش را بر صلب و پشتى كه تو را فرود آورد و بطنى كه حامل ‏تو بود و دامنى كه تو را تربيت كرد، حرام كردم.
مرحوم مجلسى(ره) مى‏نويسد: اين خبر دلالت‏ بر ايمان عبدالله و آمنه و ابوطالب ‏دارد؛ زيرا خداوند آتش را بر جميع مشركان و كفار واجب كرده است و اگر اينان‏ مؤمن نبودند، آتش بر آنان حرام نمى‏ شد.
ب) محجوب و با حيا (محتشمه)
ويژگى ديگر اين بانوى بزرگوار حيا و ادب اوست كه‏با واژه «محتشمه‏» در ميان عرب شناخته شده بود.
در كتب لغت اين واژه را اينگونه تعريف كرده ‏اند:
«احتشام و هو افتعال من الحشمه بمعنى الانقباض و الاستحياء و الحشمه الحياء والادب‏» (13) احتشام از حشمت گرفته شده است و به معناى گرفته بودن و حيا داشتن ‏است. حشمت‏به معناى ادب و حيا است و زيباترين صفتى است كه بانوان كريمه ‏مى ‏توانند داشته باشند و در سايه آن آسودگى جسمى و روانى يا